Πιστεύω ότι είναι σημαντικό να μιλάμε για τους ανθρώπους που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στη ζωή και στην πορεία μας. Για εκείνους που, μέσα από τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονταν, δημιουργούσαν και ηγούνταν, μας βοήθησαν να δούμε τα πράγματα διαφορετικά, να προχωρήσουμε μπροστά και να γίνουμε καλύτεροι.

Το να μοιραζόμαστε αυτές τις εμπειρίες δεν είναι μόνο μια προσωπική εξομολόγηση. Είναι ένας τρόπος να αναγνωρίζουμε την επιρροή τους, να διατηρούμε ζωντανά τα μαθήματά τους και να αποτίουμε τον δικό μας φόρο τιμής σε όσα μας πρόσφεραν.

Για εμένα, ένας από αυτούς τους ανθρώπους ήταν ο κ. Νίκος Σιακόλας.

Οι περισσότεροι τον θυμούνται για τη σπουδαία επιχειρηματική του πορεία. Για τον όμιλο εταιρειών που δημιούργησε, ίσως τον μεγαλύτερο και πιο πολυσχιδή που γνώρισε η Κύπρος. Για τις πρωτοποριακές ιδέες που εισήγαγε και για τον τρόπο με τον οποίο άλλαξε ολόκληρους τομείς της κυπριακής οικονομίας.

Ήταν από τους πρώτους που έφεραν στην Κύπρο την έννοια του franchise. Άνοιξε τον δρόμο για τα σύγχρονα πολυκαταστήματα, τα εμπορικά κέντρα και τα καταστήματα DIY. Πρωτοστάτησε, επίσης, στην προσπάθεια για τη δημιουργία των δύο νέων αεροδρομίων μας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στον εκσυγχρονισμό και στη διεθνή εικόνα της χώρας.

Δεν ακολουθούσε απλώς τις αλλαγές.

Τις προέβλεπε. Τις σχεδίαζε. Τις δημιουργούσε.

Ήταν, με όλη τη σημασία της λέξης, a true game changer.

Για εμένα, όμως, η πραγματική επιρροή του δεν βρίσκεται μόνο στο μέγεθος όσων δημιούργησε. Βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο τα δημιουργούσε. Δεν ήταν μόνο οραματιστής. Ήταν ένας μοναδικός doer!!

Ο κ. Σιακόλας δεν έλεγε ποτέ «δεν γίνεται». Ρωτούσε:

«Πώς θα το κάνουμε;»

Αυτή η ερώτηση έκρυβε μια ολόκληρη φιλοσοφία επιχειρηματικότητας και ζωής. Δεν επικεντρωνόταν στο πρόβλημα, αλλά στη λύση. Δεν αναζητούσε  και δεν δεχόταν δικαιολογίες ή λόγους για τους οποίους μια ιδέα δεν μπορούσε να υλοποιηθεί. Αναζητούσε τον τρόπο να γίνει πραγματικότητα και να γίνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Αυτό που με εντυπωσίαζε περισσότερο ήταν ότι, ενώ μπορούσε να βλέπει δεκαετίες μπροστά και να οραματίζεται έργα που οι περισσότεροι δεν τολμούσαν ακόμη να φανταστούν, δεν έχανε ποτέ ούτε τη μικρότερη λεπτομέρεια.

Έχω αμέτρητες  ιστορίες να μοιραστώ, κάθε συνάντηση μαζί του ήταν και ένα άτυπο μάθημα, μια στιγμή έμπνευσης και γνώσης, όποιος και να ήσουν την ώρα που απευθυνόταν σε εσένα είχες την αμέριστη προσοχή και σεβασμό του. Σε άκουε με προσοχή και υιοθετούσε τις απόψεις σου αν έκαναν καλύτερο αυτό που σκέφτηκε ή σε έβαζε με ένα μαγικό τρόπο στην δική του οπτική.

Θυμάμαι όταν ένα ολόκληρο επιτελείο από τεχνικράτες, τεχνίτες, δημοσιοσχετίστες επισκεφθήκαμε το νέο αεροδρόμιο της Πάφου, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τα εγκαίνια. Επιθεωρούσε τα πάντα και ήθελε να γνωρίζει ολόκληρο το πρόγραμμα, λεπτό προς λεπτό, τι παραδωθηκε, τι εκκρεμεί, πότε θα γίνει κλπ . Κάποια στιγμή σταμάτησε, πήρε ένα τρόλεϊ αποσκευών και το έσπρωξε.

Τον κοιτούσαμε όλοι με περιέργεια. Μα τι κάνει;

΄Θέλω να βεβαιωθώ ότι τα τρόλει που παραγγείλαμε είναι πραγματικά εύχρηστα και λειτουργικά για τους επιβάτες μας’.

Αυτός ο ηγέτης δεν έβλεπε απλώς ένα τρόλεϊ. Έβλεπε τον ταξιδιώτη που θα το χρησιμοποιούσε. Τον ηλικιωμένο. Τη μητέρα με τα παιδιά της. Τον ξένο επισκέπτη που θα έφτανε για πρώτη φορά στην Κύπρο.

Ήθελε να σιγουρευτεί ότι πρόσφερε την υπηρεσία με σεβασμό στη δική τους αναγκη και εμπειρία, μέσα από τα δικά τους μάτια.

Την ίδια προσέγγιση έζησα όταν σχεδιάζαμε τα εγκαίνια του Woolworth Ledra. Σε μια οκτάωρη συνάντηση με περίπου 30 στελέχη στο μεγάλο boardroom στα γραφεία της NKS, εξετάσαμε κάθε πτυχή που αφορούσε το άνοιγμα ενός επταώροφου πολυκαταστήματος.

Αρχιτέκτονες, μηχανικοί, οικονομικοί διευθυντές, διαφημιστές και τόσοι άλλοι. Πότε θα μπει στο στοκ, πότε θα γίνει η επιθεώρηση από την ΑΗΚ, απευθυνόταν σε εμάς ένα προς ένα χωρίς σημειώσεις  και διευκρίνιζε και έλυνε κάθε μικρή ή μεγάλη πρόκληση . Από τη μία, συζητούσαμε ποιες εικόνες θα έπρεπε να παρουσιαστούν στο παρατηρητήριο, ώστε να αφηγούνται την ιστορία του τόπου μας και να αποτυπώνουν τη μνήμη και την κατοχή. Από την άλλη, ασχολούνταν με κάτι που θα μπορούσε να θεωρηθεί ασήμαντο: να υπάρχουν άγκιστρα στις πόρτες των γυναικείων τουαλετών, ώστε οι κυρίες να έχουν πού να τοποθετούν τις τσάντες τους.

Από την ιστορική μνήμη ενός τόπου μέχρι ένα μικρό άγκιστρο σε μια πόρτα.

Για τον κ. Νίκο Σιακόλα, καμία λεπτομέρεια δεν ήταν ασήμαντη. Κάθε λεπτομέρεια είχε σημασία, γιατί ίσως αυτή να έκανε τη διαφορά για έναν άνθρωπο. Ίσως να έκανε την εμπειρία του πιο εύκολη, πιο άνετη, πιο ανθρώπινη.

Και εκεί ακριβώς φαινόταν το πραγματικό του όραμα: στην ικανότητά του να συνδέει τη μεγάλη εικόνα με τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά.

Ίσως αυτό να ήταν και το πραγματικό επιχειρηματικό του μυστικό. Δεν δημιουργούσε απλώς κτίρια, καταστήματα, αεροδρόμια ή νέες αγορές. Δημιουργούσε εμπειρίες για τους ανθρώπους. Σκεφτόταν συνεχώς πώς θα τους εξυπηρετήσει καλύτερα, πώς θα κάνει τη ζωή τους ευκολότερη, πώς θα προσφέρει κάτι που μέχρι τότε δεν υπήρχε.

Ο κ. Σιακόλας σε τρίτους μπορούσε να φαίνεται αμείλικτος, απαιτητικός και τελειομανής. Και ήταν. Πρώτα, όμως, ήταν απαιτητικός από τον ίδιο του τον εαυτό.

Δεν συμβιβαζόταν με το μέτριο, επειδή έβλεπε πάντοτε τη δυνατότητα για κάτι καλύτερο. Εκεί όπου οι άλλοι έβλεπαν όρια, εκείνος έβλεπε προοπτικές. Εκεί όπου οι άλλοι έβλεπαν ρίσκο, εκείνος έβλεπε την επόμενη μεγάλη ευκαιρία για την Κύπρο.

Πίσω, όμως, από τη φιλική αυστηρότητα υπήρχε ένας άνθρωπος με βαθύ σεβασμό και πραγματικό ενδιαφέρον για τους ανθρώπους του, για τον συνάνθρωπό του και για τη χώρα του.

Θυμάμαι ένα Σάββατο απόγευμα που με κάλεσε για να οργανώσουμε τη γιορτή για τα 90ά του γενέθλια.

«Κυρία Γιανναρά, θέλω μια γιορτή όχι για να γιορτάσω εμένα, αλλά για να τιμήσω και να ευχαριστήσω όλους τους ανθρώπους που έβαλαν ένα λιθαράκι στη ζωή μου».

Τη λίστα των καλεσμένων την επιμελήθηκε ο ίδιος. Ήθελε να είναι εκεί όλοι όσοι είχαν σταθεί δίπλα του, είχαν συνεργαστεί μαζί του ή είχαν, με τον δικό τους τρόπο, συμβάλει στην πορεία του.

Δεν γνώριζε τους ανθρώπους του απλώς ως εργαζομένους ή ως αριθμούς σε ένα οργανόγραμμα. Ήξερε τα ονόματά τους. Ήξερε τι έκαναν. Ρωτούσε για τη ζωή τους και θυμόταν τι ήταν σημαντικό για τον καθένα.

Αυτό είναι, για εμένα, πραγματικό leadership.

Να μπορείς να χτίζεις ίσως τον μεγαλύτερο επιχειρηματικό όμιλο της χώρας, αλλά να θυμάσαι το όνομα του ανθρώπου που εργάζεται σε ένα κατάστημα.

Να οραματίζεσαι έργα που αλλάζουν την Κύπρο, αλλά να ελέγχεις εάν ένα τρόλεϊ κινείται σωστά.

Να εισάγεις νέες επιχειρηματικές κατηγορίες και πρωτοποριακά concepts, αλλά να σκέφτεσαι πού θα ακουμπήσει μια γυναίκα την τσάντα της.

Να έχεις μεγάλα όνειρα, χωρίς να χάνεις ποτέ τον άνθρωπο.

Ο κ. Νίκος Σιακόλας επηρέασε βαθιά τη δική μου επιχειρηματική πορεία. Με έμαθε ότι το όραμα δεν είναι μια μεγάλη δήλωση. Είναι η ικανότητα να βλέπεις αυτό που δεν υπάρχει ακόμη και να έχεις την αποφασιστικότητα να το δημιουργήσεις.

Με έμαθε ότι η επιχειρηματικότητα δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη, τους αριθμούς ή το μέγεθος. Αφορά τη δημιουργία αξίας. Την αναζήτηση λύσεων. Τη διαρκή βελτίωση. Τον σεβασμό στους ανθρώπους. Τη φιλοδοξία να κάνεις το καλό καλύτερο και το φαινομενικά αδύνατο εφικτό.

Στη δική μου διαδρομή, κάθε φορά που βρίσκομαι απέναντι σε μια πρόκληση ή ακούω ότι κάτι «δεν μπορεί να γίνει», επιστρέφω νοερά στη δική του ερώτηση:

Όχι «δεν γίνεται».
Πώς θα το κάνουμε;

Οι περισσότεροι θα θυμούνται όσα έχτισε.

Εγώ θα θυμάμαι και τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόταν. Τον τρόπο με τον οποίο παρατηρούσε. Τον τρόπο με τον οποίο νοιαζόταν. Την απαίτησή του να μην αποδεχόμαστε ποτέ το μέτριο, όταν μπορούμε να δημιουργήσουμε κάτι πραγματικά ξεχωριστό.

Ίσως γι’ αυτό αξίζει να μιλάμε περισσότερο για τους ανθρώπους που επηρέασαν την πορεία μας. Όχι μόνο για να θυμόμαστε όσα δημιούργησαν, αλλά και για να αναγνωρίζουμε όσα άφησαν μέσα μας.

Το να μοιράζομαι σήμερα αυτά τα μαθήματα είναι ο δικός μου τρόπος να πω ευχαριστώ. Ένας προσωπικός φόρος τιμής και αναγνώρισης σε έναν άνθρωπο που δεν άλλαξε μόνο την επιχειρηματική ιστορία της Κύπρου, αλλά επηρέασε και τον τρόπο με τον οποίο πολλοί από εμάς μάθαμε να σκεφτόμαστε, να δημιουργούμε και να ηγούμαστε.

Γιατί η πραγματική κληρονομιά ενός ηγέτη δεν βρίσκεται μόνο σε όσα έχτισε.

Βρίσκεται και σε όσα ενέπνευσε τους άλλους να χτίσουν μαζί του και μετά από εκείνον.

Καλό Παράδεισο, κύριε Νίκο.